JOHANNES de Turrecremata (Juan de Torquemada), Dominikanermönch, Theologe,
Bischof, * 1388 in Valladolid, † 26.9. 1468 in Rom. - J. absolvierte
seine Studien in Valladolid und Paris. Sehr wichtig war für sein Leben
die Teilnahme an den Konzilien von Konstanz (noch als Student) sowie
Basel und Ferrara-Florenz (auf beiden Konzilien mit aktiven Aufgaben
betraut. Er war nacheinander Bischof an verschiedenen Orten: Cadiz,
Orense, Palestrina, Sabina und Léon. - J. ist vor allem durch
seine »Summa de Ecclesia« Vater der katholischen Ekklesiologie. Wenn
er hier auch bis zu seinem gewissen Grad kompiliert, ist das Werk
doch in anderer Hinsicht sehr originell. Er beschreibt in vier Büchern
Natur und Geheimnis der Kirche, den römischen Primat, die Konzilien,
Schisma und Häresie. Im übrigen hat J. sich mit anderen theologischen
Fragen befaßt (mit der Struktur geistlicher Gewalt, Fragen der Mariologie).
Werke: Meditationes, 1467; Summa de Ecclesia, 1561; In
Gratiani: Decretorum commentarii, 1578; Expositio in psalterium, 1524;
Apparatus super Decretum Florentinum Unionis Graecorum, ed. E. Candal
(Concilium Florentinum II/1), 1942; Oratio Synodalis de Primatu, ed.
Ders., 1954; Tractatus contra Madianitos et Ismaelitos, ed. N. López
Martínez/V. Proaño Gil, 1957; Symbolum pro informatione manichaerum,
ed. dies., 1958.
Lit.: E. Dublanchy, T. et le pouvoir du pape dans les
questions temporelles, in: RThom 28, 1923, 74-101; - Ch. Gremper,
Des Kardinal J. v. T. Kommentar zur Regel des hl. Benedikt, in: SMBO,
NF 14, 1927, 223-283; - S. Frankl, Cardinalis Joannis de Turrecremata
doctrina de notis Ecclesiae, in: CoTh 14, 1933, 250-254; - B.
de Heredia, Collection de documentos inéditos para illustrar la vida
del card. J. de T. O.P., in: AFP 7, 1937, 210-245; - H. Jedin,
J. de T. und das Imperium Romanum, in: AFP 12, 1942, 247-278; -
J. Theeuws, J. de T. Les relations entre l'Eglise et le pouvoir civil
d'après un théologien du XVe siècle, in: RTHP 18, 1943, 135-178;
- R. Creytens, Raphael de Pornaxio O.P., auteur du »Du potestate
papae et concilii generalis« faussement attribué à J. de T., in: AFP
13, 1943, 108-137; - J. F. R. Stockmann, Joannis de Turrecremata
OP vita eiusque doctrina de corpore Christi mystico, Bologna 1951;
- K. Binder, Kard. J. de T. Verfasser der »Nova Ordinatio Decreti
Gratiani«, in: AFP 22, 1952, 268-293; - Ders., El cardenal J.
de T. y el movimiento de reforma ecclesiástica en el siglo XV, in:
RET 3, 1953, 42-65; - Ders., Wesen und Eigenschaften der Kirche
bei Kard. J. de T. O.P., Innsbruck 1955; - Ders., Zum Schriftbeweis
der Kirchentheologie des Kard. J. d. T., in: Wahrheit und Verkündigung
(Festschr. M. Schmaus), I, Paderborn 1967, 511-550, - Ders., Konzilsgedanke
bei Kard. J. de T. O. P. (WBTh 49), Wien 1976; - P. Massi, Magistero
infallibile del papa nella teologia di G. da T., Torino 1957; -
M. G. Moralles, El cardenalato de institución divina y el episcopada
en el problema de la sucesión apostólica según J. de T., in: XVI Sem. Esp. Teol.,
Madrid 1957, 249-274; - V. P. Gil, Doctrina de J. de T. sobre
el concilio, in: Burg. 1, 1960, 73-96; - N. López Martínez, El
cardenal T. y launidad de la Iglesia, in: Burg 1, 1960, 45-71; -
A. Molina Meliá, J. d. T. y la teoría de la potestad indirecta de
la Iglesia en asuntos temporales, in: Anales Valentinos 2, 1976, 45-78;
- DThC XV, 1235-1239; - DDC VI, 122-127; - LThK VI, 103
f.; - Theologenlexikon, 246 f.
Harald Wagner
Letzte Änderung: 09.04.2011