PERRONE, Giovanni, katholischer Dogmatiker, * 11.3. 1794 in Chieri
(Piemont), † 28.8. 1876 in Castelgandolfo. - P. trat nach
dem Studium in Turin 1815 in die wiedererrichtete Gesellschaft Jesu
ein und wurde bereits 1817 Professor für Dogmatik in Orvieto. Bei
der Wiederaufnahme der Vorlesungen 1823/24 in Rom übernahm er einen
dogmatischen Lehrstuhl, zunächst im Profeßhaus al Gesù, dann (1824)
am Collegium Romanum. Die dort vertretenen theologischen Positionen
und Entwicklungen der sogenannten »Römischen Schule« wurden von ihm
entscheidend angeregt und fanden weit über Italien und den Orden hinaus
Verbreitung. P.s Tätigkeit in Rom wurde 1830-33 unterbrochen durch
die Übernahme des Rektorates des Jesuitenkollegs in Ferrara sowie
1848-50 infolge der revolutionären Wirren, die den Studienbetrieb
notdürftig nach England verlegen ließen. 1853 wurde P. für ein Triennium
Rektor am Collegium Romanum, 1854/55 bis zu seinem Tod Studienpräfekt.
Er war Konsultor mehrerer römischer Kongregationen, aber nicht am
Verfahren gegen G. Hermes beteiligt; gleichwohl hatte er in die literarische
Auseinandersetzung eingegriffen. An der Vorbereitung der Definition
der Unbefleckten Empfängnis hatte er Anteil durch die Begründung des
verwendeten dogmatischen Beweisverfahrens, auch an der Vorbereitung
des Ersten Vatikanums wirkte er mit. Seine weit verbreiteten, sehr
oft aufgelegten Vorlesungen, die stark das kontroverstheologisch-apologetische
Moment beachten, suchen gegen rationalistische und fideistische bzw.
traditionalistische Strömungen Fragestellungen der Zeit aufzugreifen
und legen die katholische Lehre in einer gediegen klaren, weniger
spekulativen Form vor. Anregungen J.A. Möhlers aufnehmend, hat P.,
der als ein Restaurator kirchlicher Wissenschaft im 19. Jahrhundert
gilt, bei Betonung des autoritativen, amtlichen Momentes dem sich
entwickelnden theologischen Verständnis der vom göttlichen Geist geleiteten
Kirche als göttlich-menschlicher Gesellschaft vorgearbeitet.
Werke: Praelectiones theologicae quas in collegio romano
S.J. habebat, 9 Bde., 1835-42; Praelectiones theologicae in compendium
redactae, 5 Bde., 1845, dt.1852-55; ergänzt durch: Historiae theologiae
cum philosophia comparatae synopsis, 1845; Thesis dogmatica de Immaculata
B.V.M. Conceptione, 1855; Prael. theol. de virtutibus fidei, spei
et caritatis, 1865; Prael. theol. de virtute religionis deque vitiis
oppositis, 1866; - L`Ermesianismo, 1838-39, dt. 1839; Riflessioni
sul metodo introdotto da Giorgio Ermes nella teologia cattolica, 1843;
De immaculato B.V. Mariae conceptu an dogmatico decreto definiri possit
disqu. theol., 1847, dt. 1849; Opuscoli teologici intorno alla chiesa
cattolica ed al protestantesimo, 2 Bde., 1851-52; Il protestantesimo
e la regola di fede, 3 Bde., 1853, dt. 1855-56; Catechismo intorno
al protestantesimo, ad uso del popolo, 1854; Catechismo intorno alla
chiesa cattolica, ad uso del popolo, 1854, dt. 1860; De matrimonio
christiano, 3 Bde., 1858; S. Pietro in Roma, ossia la verità storica
del viaggio di S. Pietro a Roma, 1861; L'idea cristiana della chiesa
avverata nel cattolicismo, 1862; L`idea cristiana della chiesa distrutta
nel protestantesimo, 1862; L`apostolato cattolico ed il proselitismo
protestante, ossia l`opera di dio e l`opera dell`uomo, 1862; Il protestantesimo
svelato nella sua origine, nella sua natura, nei suoi effetti, 1866;
La Lucilla disingannata, ossia il protestantesimo svelato, 1866; Protestanti
in Italia, 1869; De D.N. Iesu Christi divinitate adversus huius aetatis
incredulos, rationalistas et mythicos, 3 Bde., 1870; Valdesi primitivi,
mediani e contemporanei, 1871; De romani pontificis infallibilitate,
seu vaticana definitio contra novos haereticos asserta et vindicata,
1874.
Lit.: L. Tripepi, Il P. G.P. della Comp. di Gesù, in:
Il Papato 1, 1875, 83-86. 177-181. 272 ff. 366-373; - Salvatore
Casagrandi, De claris sodalibus provinciae Taurinensis S.J., 1906,
315-329; - Charles Boyer, Pour P., in: Gregorianum 13, 1932, 137 f.;
- T. Lynch (ed.), The Newman-P. Paper on Development, in: Gregorianum
16, 1935, 402-447; - Ferdinand Cavallera, Le document Newman-P.
et le développement du dogme, in: BLE 47, 1946, 132-142.208-225; -
Edgar Hocedez, Hist. de la théol. au XIXe siècle, II, 1952,
353 ff.; - G. Filograssi, Teologia e filosofia nel Collegio
Romano dal 1824 ad oggi, in: Gregorianum 35, 1954, 512-540; -
Franz M. Willam, J.H. Newman u. P.P. (1846/47), in: Newman-Stud. 2,
1954, 120-145; - Catalino G. Arévalo, Some Aspects of the Theology
of the Mystical Body of Christ in the Ecclesiology of G.P., Carlo
Passaglia and Clemens Schrader (Diss. Rom), 1958; - Giulio da
Nembro, La definibilità dell` immacolata concezione negli scritti
e nell` attività di G.P., 1961; - Walter Kasper, Die Lehre von
der Tradition in der Römischen Schule, 1962; - Hermann J. Pottmeyer,
Unfehlbarkeit und Souveränität, 1975, 283-298; - Herman H. Schwedt,
Das römische Urteil über Georg Hermes, 1982, 120-126; - Peter
Walter, Die Frage der Glaubensbegründung aus innerer Erfahrung auf
dem I. Vatikanum, 1980, 19-45; - Karl H. Neufeld, »Römische Schule«.
Beobachtungen u. Überlegungen zur genaueren Bestimmung, in: Gregorianum
63, 1982, 677-697; - Allen Brent, Newman and P. Unreconciliable
theses on development, in: Downside Rv. 102, 1984, 276-289; -
Ders., The Hermesian dimension to the Newman-P. dialogue, in: EThLov
61, 1985, 73-99; - A. Gordovil, La apologética en G.P. (Diss.
Navarra), 1985; - Heinrich Petri, Glaube und Gotteserkenntnis
(HDG I/2c), 1985, 140-145; - Angel Antón, El mistero de la iglesia,
II, 1986, 289-297; - Joseph Schumacher, Das mariologische Konzept
in der Theologie der Römischen Schule, in: TThZ 98, 1989, 207-226;
- Sommervogel VI, 558-571; - Wetzer-Welte IX, 1813 ff.;
- HN V, 1496 ff.; - RE XV, 162 f.; - CathEnc XI, 702;
- RGG2 IV, 1072; - RGG V, 225; - DThC XII, 1255 f.;
- EC IX, 1197 f.; - LThK1 VIII, 93; - LThK VIII,
282; - New CathEnc. XI, 146; - Catholicisme XI, 11; -
Marienlexikon V, 157 f.
Erich Naab
Literaturergänzung:
2010
C. Michael Shea, Newman, Perrone, and Möhler on dogma and history. A reappraisal of the "Newman-Perrone paper on development", in: NSJ 7.2010, S. 45-55.